prowadząca spotkanie Karolina Szymaniak

Prezentacja ŻIH na Seminarium Jidysz

Wirtualna prezentacja Żydowskiego Instytutu Historycznego w wykonaniu Karoliny Szymaniak – to jedna z atrakcji, jaka czekała na słuchaczy Międzynarodowego Seminarium Języka i Kultury Jidysz w ten weekend.

ŻIH powstał w 1947 r., a jego pierwszym dyrektorem był Nachman Blumental. Tradycja naukowa Instytutu nawiązuje do YIVO – założonego w 1925 r. Żydowskiego Instytutu Naukowego, który od 1940 r. ma swoją siedzibę w Nowym Jorku.

ŻIH prowadzi badania naukowe, wydaje książki, organizuje wystawy i wydarzenia kulturalne. Prowadzi szeroką działalność, a jego największym skarbem jest Archiwum Ringelbluma należące do Stowarzyszenia ŻIH. ŻIH pomaga też prowadzić badania genealogiczne – ma w tym ogromne doświadczenie i sukcesy w odnajdywaniu przodków.

Karolina Szymaniak opowiedziała nam o samym budynku, w którym mieści się Instytut. Dziś to jedyny adres przy ul. Tłomackie.

– To poraniony budynek i wchodząc do niego, zobaczycie te rany – mówiła Karolina Szymaniak o śladach pożaru, jaki wybuchł po wysadzeniu Wielkiej Synagogi na Tłomackiem. Te ślady wciąż są widoczne na podłodze ŻIH-u.

19. Międzynarodowe Seminarium Języka i Kultury Jidysz to drugi kurs prowadzony przez Fundację Shalom i nasze Centrum w formule online. Bierze w nim udział 65 osób z kilkunastu krajów! Codziennie uczymy się jidysz na czterech poziomach zaawansowania, bierzemy udział w warsztatach, wykładach, tutorialach, konwersacjach oraz dodatkowych zajęciach integracyjnych.

Więcej o Seminarium na stronie: http://jidyszland.pl/pl/seminarium-jidysz/

Patronat nad projektem: Muzeum Historii Żydów Polskich Polin, Żydowski Instytut Historyczny

 

Projekt współfinansowany przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny

screen z wykładu

Wegetarianizm i weganizm – kolejny wykład na Seminarium Jidysz

Wegetarianizm i weganizm, żydowskie jedzenie w perspektywie ekokrytycznej to tematyka dzisiejszego wykładu w ramach Międzynarodowego Seminarium Języka i Kultury Jidysz, który wygłosiła Paulina Kakareko-Iwanow.

Żydowska tradycja i kultura wiąże się z troską o środowisko i szacunkiem do zwierząt. Czym jest perspektywa ekokrytyczna? To sposób naukowców na badanie kryzysu ekologicznego poprzez literaturę, kulturę i środowisko.

Czy jedzenie, sposób odżywiania się, może mieć związek z tożsamością? Kiedy myślimy o żydowskim wegetarianizmie, do dbania o zwierzęta i otaczający nas świat dochodzą uniwersalne żydowskie zasady. Wykładowczyni mówiła o koszerności w kontekście wegetarianizmu i weganizmu, współczuciu dla zwierząt w kontekście zasad religijnych oraz… cytowała fragmenty ksiąg religijnych, które potwierdzają jej słowa.

Zapraszamy na kolejne wykłady – nie trzeba zapisywać się na cały program, można wybrać pojedyncze aktywności. Szczegóły na stronie http://jidyszland.pl/pl/seminarium-jidysz/

Patronat nad projektem: Muzeum Historii Żydów Polskich Polin, Żydowski Instytut Historyczny

 

Projekt współfinansowany przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny

screen z wykładu

Litewskie krajobrazy w poezji jidysz

Litewskie krajobrazy w poezji jidysz – to temat dzisiejszego wykładu w ramach Międzynarodowego Seminarium Języka i Kultury Jidysz. Z wynikami swoich badań zapoznał naszych słuchaczy Mikhail Krutikov.

Litwa (Lite) to terytorium dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego, obejmującego dzisiejsze tereny Białorusi, Litwy, część Łotwy oraz Polski i Ukrainy. Dla Żydów i żydowskiej kultury to miejsce wyjątkowe. Litwaccy poeci jidysz czuli szczególnie bliski związek z ziemią, na której mieszkali. Czerpali inspirację z piękna tamtejszej natury.

Wykładowca skupił się na przedstawieniu twórczości trzech autorów: Lejba Najdusa, Mojsze Kulbaka i Elchonena Voglera.

Najdus (1890-1918) tłumaczył utwory m.in. Mickiewicza i Puszkina. W swojej własnej poezji przedstawiał się jako nostalgiczny wędrowiec po litewskich zakamarkach.

Kulbak (1896-1937) uczył się w jesziwie, po pierwszej wojnie światowej przeniósł się do Berlina. Tam pisał wiersze o swoich rodzinnych, litewskich stronach. Gdy wyprowadził się z Berlina, zaczął pisać utwory o tym mieście. Jego twórczość jest pełna melancholii i romantyzmu.

Vogler (1907-1969) był członkiem grupy Jung Wilne. Po wojnie wyjechał do Paryża. Jeden z jego utworów dotyczy… miłości do sadu śliwkowego.

W czasie wykładu mogliśmy poznać fragmenty wierszy, ich tłumaczenia oraz dyskutować nad ich znaczeniem.

Zapraszamy na warsztaty i wykłady naszego Seminarium. Można zapisać się na pojedyncze aktywności! Szczegóły na stronie http://jidyszland.pl/pl/seminarium-jidysz/

 

Patronat nad projektem: Muzeum Historii Żydów Polskich Polin, Żydowski Instytut Historyczny

 

Projekt współfinansowany przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny

warsztaty kulinarne - krojenie truskawek

Słodkości na warsztatach kulinarnych

Nasze Międzynarodowe Seminarium Języka i Kultury Jiydsz to nie tylko lektoraty, wykłady i warsztaty, ale też mnóstwo przyjemności. Dziś wspólnie – pod okiem Michała Lachura – zajrzeliśmy do kuchni Fani Lewando. Przygotowaliśmy przedwojenne żydowskie słodkości: pączki, marchewkowy tort oraz tartę z truskawkami i sosem waniliowym.

Michał Lachur pracuje z przepisami inspirowanymi recepturami Fani Lewando od dawna. Przetłumaczył je z jidysz i uzupełnił. W czasie zajęć opowiadał nie tylko o sposobie przygotowywania poszczególnych potraw, ale też o tym, jakie słynne osobistości jadły te same dania w kuchni Fani Lewando.

Nie musicie zapisywać się na cały program Seminarium, by wziąć udział w kolejnych warsztatach kulinarnych, które odbędą się 10 lipca. Możecie zgłosić się na same warsztaty (lub inne aktywności przez nas proponowane). Szczegóły na stronie http://jidyszland.pl/pl/seminarium-jidysz/

Warsztaty kulinarne prowadzone są w języku angielskim.

 

Patronat nad projektem: Muzeum Historii Żydów Polskich Polin, Żydowski Instytut Historyczny

 

Projekt współfinansowany przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny

screen z wykładu

“Zwrócenie się w stronę natury”. Wykład w ramach Seminarium Jidysz

Miasteczko – sztetl i życie jego mieszkańców w odniesieniu do natury to temat kolejnego wykładu w ramach Międzynarodowego Seminarium Języka i Kultury Jidysz. O naturze w kulturze jidysz mówił nam dziś Marek Tuszewicki z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Żydzi przez lata byli związani z życiem miejskim. Ważną częścią ich funkcjonowania była edukacja – wielu potrafiło czytać i pisać, miało dostęp do ksiąg naukowych, opracowań, rozwijało swoje zainteresowania w tej dziedzinie.

Głównymi autorytetami byli rabini, a edukacja religijna stała się ważnym elementem funkcjonowania Żydów. Powodowała jednak zamknięcie na świeckie wykształcenie. Wiedza studentów jesziw o otaczającym ich świecie była ograniczona. Również dotyczyło to wiedzy o naturze i przyrodzie.

Żydzi mieszkający na wsiach byli bliżej natury, zwierząt domowych (w tym psów, uznawanych za nieczyste) i rolnictwa. Mieli jednak ograniczony wpływ na żydowską kulturę.

Sztetl był częścią większego systemu ekonomicznego. Stąd wszelkie kryzysy finansowe powodowały zwrócenie się jego mieszkańców w stronę natury i rolnictwa.

Więcej o Seminarium organizowanym przez Fundację Shalom i CKJ na stronie http://jidyszland.pl/pl/seminarium-jidysz/

Patronat nad projektem: Muzeum Historii Żydów Polskich Polin, Żydowski Instytut Historyczny

 

Projekt współfinansowany przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny

screen z wykładu

Rozpoczęcie 19. Seminarium Jidysz

Właśnie rozpoczęło się 19. Międzynarodowe Seminarium Języka i Kultury Jidysz. To drugi kurs prowadzony przez Fundację Shalom i nasze Centrum w formule online. Bierze w nim udział 65 osób z kilkunastu krajów!

– Cieszymy się, że do nas dołączyliście. Mamy nadzieję, że przez najbliższe trzy tygodnie będziemy się uczyć jidysz, ale też miło spędzać czas – powitała uczestników Michalina Jadczak, koordynatorka Seminarium.

– Dziś poznajecie swoich nauczycieli jidysz. Dziękujemy studentom oraz nauczycielom, prowadzącym warsztaty, konwersacje, tutoriale – dodała Natalia Chmielarz, koordynatorka Seminarium.

Życzenia od Gołdy Tencer – pomysłodawczyni Seminarium – przekazała Hanna Pałuba z Fundacji Shalom. – Jesteśmy bardzo szczęśliwi, że bierzecie udział w naszym projekcie. Wiem, że wszyscy chcieliby się spotkać osobiście, a nie przez ZOOM, ale jednocześnie jest to szansa dla tych, którzy nie mogliby przyjechać do Polski. Mam nadzieję, że w przyszłym roku spotkamy się w Warszawie – zapewniła Hanna Pałuba.

Ci, którzy na Andersa 15 mają blisko, mogą śledzić ofertę CKJ, bo już wkrótce będzie szansa wzięcia udziału w wydarzeniach stacjonarnych.

Wykład inauguracyjny tegorocznego Seminarium – w jidysz – wygłosił Samuel Kassow. Dotyczył on jidyszowego ruchu krajoznawczego w Polsce w okresie międzywojennym. Dowiedzieliśmy się wiele o górskich wędrówkach, spływach kajakowych oraz przekazywaniu regionalnych historii.

Więcej o Seminarium na stronie: http://jidyszland.pl/pl/seminarium-jidysz/

 

Patronat nad projektem: Muzeum Historii Żydów Polskich Polin, Żydowski Instytut Historyczny

 

Projekt współfinansowany przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny

grafika zapraszająca na podcast muzyczny

Podcast z Teresą Wrońską cz. 2

Serdecznie zapraszamy na majowe (chociaż w czerwcu, ale to zostaje wyjaśnione na początku nagrania) spotkanie z piosenką żydowską, w którym będzie troszkę o majowych emocjach, a więcej o ludowych piosenkach żydowskich. Są one do dziś są żelaznym repertuarem estradowym wybitnych wykonawców: aktorów, wokalistów, a nawet kantorów.

LINK do podcastu: https://www.mixcloud.com/CentrumKulturyJidysz/podcast-muzyczny-z-teres%C4%85-wro%C5%84sk%C4%85-odcinek-2/

Poniżej znajdziecie Państwo linki do utworów wykorzystanych w nagraniu.

1. Margaritkielech – Chava Alberstein: https://www.youtube.com/watch?v=idttimAXpsw

2. Margaritkielech – Theodore Bikel: https://www.youtube.com/watch?v=zxkGB5y4apo

3. A chazn oyf shabes – Theodore Bikel: https://www.youtube.com/watch?v=8LYbFHLMSqs

4. A chazn oyf shabes- Kantor Rosenfeld: https://www.youtube.com/watch?v=OdGs-4ggeZo

5. A dudele – Jan Pierce: https://www.youtube.com/watch?v=d6HTJreaSUE

6. A dudele – Kantor Johnny Gluck: https://www.youtube.com/watch?v=f9Gf2QxzZro

7. A dudele – Kantor Helfgot i Itzhak Perlman: https://www.youtube.com/watch?v=xDEz07XSONc

8. Wi azoj trinkt der kiejser – Henry Sapoznik: https://www.youtube.com/watch?v=7Mm6a4wT26o&t=71s

9. Wi azoj trinkt der kiejser tey- Adrienne Copper: https://www.youtube.com/watch?v=GsM1kAjQNOA

10. Wi azoj trinkt der kiejser – Paul Robeson: https://www.youtube.com/watch?v=yGgFqq1yVe0

 

Projekt współfinansowany przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji

screen z wykładu

Szkoła domem. Wykład o placówkach CISZO

Pierwsze szkoły żydowskie z językiem jidysz zaczęły powstawać już w 1916 r. Nie miały jednak spójnego programu, ani żadnej organizacji, która dbałaby o ich prawa. Dlatego powołano CISZO. O historii tej organizacji mówiła Anna Szyba podczas spotkania online 15 czerwca.

CISZO – Centralna Żydowska Organizacja Szkolna – funkcjonowała w dwudziestoleciu międzywojennym, kładąc nacisk na świecką edukację i język jidysz. Oficjalnie CISZO utworzono w 1921 r. Pod koniec lat 20. ubiegłego wieku należało do tej organizacji ok. 150 oddziałów w różnych polskich miastach. Ideologicznie placówki CISZO sprzeciwiały się syjonizmowi. Nic dziwnego, bo związane były z Bundem. Działalność tej organizacji skończyła się wraz z wybuchem II wojny światowej.

Sama idea szkoły żydowskiej powstawała od końca XIX wieku. Dyskutowano o tym, jak stworzyć szkołę dla mas, dostępną dla wielu dzieci. Nowa szkoła żydowska była świecka, demokratyczna oraz uczyła dzieci wykorzystywać wiedzę w praktyce.

Uczniowie pochodzili z rodzin robotniczych. Często nie mieli funduszy, by pokryć czesne. Bywało, że w związku z tym nauczyciele nie dostawali wypłaty przez kilka miesięcy.

Szkoły były prywatne, co roku musiały ubiegać się o koncesję. Inspektorzy oświatowi często je zamykali z powodów lokalowych. Niektóre z nich następnie wznawiały działalność. Ponieważ sytuacja była dynamiczna, trudno dziś określić dokładną liczbę placówek CISZO.

W latach 1921-31 w Wilnie udało się CISZO utworzyć żydowskie seminarium nauczycielskie w jidysz. Przy każdych egzaminach końcowych musiał być obecny inspektor szkolny, który skarżył się, że niczego nie rozumie, bo wszyscy mówią w jidysz. Seminarium zaczęto zarzucać sympatie socjalistyczne. W końcu doszło do jego zamknięcia.

Nauczyciel w szkołach CISZO był wychowawcą. A wychowywanie to przygotowanie do świadomego uczestniczenia w życiu społecznym, nauczenie samodzielności w działaniu i odpowiedzialności za powierzone zadania, nauczenie podejmowania samodzielnych decyzji. By to osiągnąć, stosowane metodę projektów.

Dla części uczniów szkoła była nie drugim, ale pierwszym domem.

 

Projekt współfinansowany przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji

słuchacze Uniwersytetu Trzeciego Wieku

15 lat UTW

Uniwersytet Trzeciego Wieku TŻ-CKJ działa nieprzerwanie od 15 lat. Słuchacze, wykładowcy oraz założycielka UTW – Gołda Tencer – spotkali się 26 maja 2021, by uczcić ten jubileusz. Wszyscy przez cały rok akademicki spotykali się regularnie na zajęciach online: wykładach dwa razy w tygodniu i codziennych warsztatach.

Słuchacze UTW nie próżnują. Poznają historię i kulturę żydowską, tańce izraelskie, piosenki jidysz, biorą udział w przedstawieniach teatralnych i spektaklach teatru lalkowego. Uczą się języka jidysz, hebrajskiego oraz angielskiego. Przydają im się zajęcia z pantomimy, gimnastyki oraz warsztaty komputerowe.

Nauka to jednak nie wszystko. Razem zwiedzamy muzea, chodzimy na wystawy, wybieramy się do teatru. Razem też spędzamy święta żydowskie – to wszystko oczywiście wtedy, gdy wokół nie ma zagrożenia epidemiologicznego.

Dzisiejsze spotkanie do szansa na zobaczenie się w tak licznym gronie bezpośrednio, nie poprzez ekran komputera. Cieszymy się z takiej możliwości i czekamy na kolejne!

W ten wyjątkowy dzień nie mogliśmy nie wręczyć bukietu kwiatów założycielce naszego UTW, Gołdzie Tencer. To właśnie Jej determinacji zawdzięczamy wspólne 15 lat w gościnnych progach Teatru Żydowskiego.

Pani Dyrektor! Dziękujemy za wszystkie te lata i czekamy na kolejne 15 lat razem!

A wszystkich Państwa zapraszamy na spektakle Teatru Żydowskiego!

Nasz Uniwersytet nie byłby tak wspaniały i otwartym dla różnorodnych potrzeb miejscem, gdyby nie te wspaniałe Panie – Hanna Pałuba i Kasia Batarowska.

Dziękujemy! I oczywiście liczymy na kolejne 15 lat razem!

Zapraszamy do obejrzenia galerii zdjęć z uroczystości: https://www.facebook.com/UTWTeatruZydowskiego/posts/2944652759143916?__tn__=-R

 

Projekt współfinansowany przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji

papierowe żonkile

Podziękowanie za udział w Akcji Żonkile

Słuchacze Uniwersytetu Trzeciego Wieku od lat angażują się w obchody ważnych rocznic. Nawet w czasach pandemii i braku możliwości spotkania z licznym gronem znajomych, wzięli udział w Akcji Żonkile, organizowanej przez Muzeum Polin.

Dziękujemy wszystkim, którzy wycinali – jak co roku – żonkile, oglądali materiały udostępniane w sieci, przesyłali nam swoje zdjęcia. Połączyła nas pamięć o rocznicy wybuchu Powstania w Getcie Warszawskim.