słuchacze Uniwersytetu Trzeciego Wieku

15 lat UTW

Uniwersytet Trzeciego Wieku TŻ-CKJ działa nieprzerwanie od 15 lat. Słuchacze, wykładowcy oraz założycielka UTW – Gołda Tencer – spotkali się 26 maja 2021, by uczcić ten jubileusz. Wszyscy przez cały rok akademicki spotykali się regularnie na zajęciach online: wykładach dwa razy w tygodniu i codziennych warsztatach.

Słuchacze UTW nie próżnują. Poznają historię i kulturę żydowską, tańce izraelskie, piosenki jidysz, biorą udział w przedstawieniach teatralnych i spektaklach teatru lalkowego. Uczą się języka jidysz, hebrajskiego oraz angielskiego. Przydają im się zajęcia z pantomimy, gimnastyki oraz warsztaty komputerowe.

Nauka to jednak nie wszystko. Razem zwiedzamy muzea, chodzimy na wystawy, wybieramy się do teatru. Razem też spędzamy święta żydowskie – to wszystko oczywiście wtedy, gdy wokół nie ma zagrożenia epidemiologicznego.

Dzisiejsze spotkanie do szansa na zobaczenie się w tak licznym gronie bezpośrednio, nie poprzez ekran komputera. Cieszymy się z takiej możliwości i czekamy na kolejne!

W ten wyjątkowy dzień nie mogliśmy nie wręczyć bukietu kwiatów założycielce naszego UTW, Gołdzie Tencer. To właśnie Jej determinacji zawdzięczamy wspólne 15 lat w gościnnych progach Teatru Żydowskiego.

Pani Dyrektor! Dziękujemy za wszystkie te lata i czekamy na kolejne 15 lat razem!

A wszystkich Państwa zapraszamy na spektakle Teatru Żydowskiego!

Nasz Uniwersytet nie byłby tak wspaniały i otwartym dla różnorodnych potrzeb miejscem, gdyby nie te wspaniałe Panie – Hanna Pałuba i Kasia Batarowska.

Dziękujemy! I oczywiście liczymy na kolejne 15 lat razem!

Zapraszamy do obejrzenia galerii zdjęć z uroczystości: https://www.facebook.com/UTWTeatruZydowskiego/posts/2944652759143916?__tn__=-R

 

Projekt współfinansowany przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji

papierowe żonkile

Podziękowanie za udział w Akcji Żonkile

Słuchacze Uniwersytetu Trzeciego Wieku od lat angażują się w obchody ważnych rocznic. Nawet w czasach pandemii i braku możliwości spotkania z licznym gronem znajomych, wzięli udział w Akcji Żonkile, organizowanej przez Muzeum Polin.

Dziękujemy wszystkim, którzy wycinali – jak co roku – żonkile, oglądali materiały udostępniane w sieci, przesyłali nam swoje zdjęcia. Połączyła nas pamięć o rocznicy wybuchu Powstania w Getcie Warszawskim.

uczestnicy spotkania

“Literatura hebrajska była niszowa”

“Hebrajskie życie literackie w międzywojennej Polsce” to książka, o której rozmawiały autorka Magda Sara Szwabowicz, Shoshana Ronen i Alina Molisak podczas spotkania online zorganizowanego 17 maja przez CKJ.

W książce mamy do czynienia z szerokim tłem historycznym. Autorka omawia ważne środowiska, ich ewolucję, sposób funkcjonowania czasopism oraz wydawnictw. Zwraca uwagę na aktorów przestrzeni hebrajskiej oraz na ważny aspekty krytyki – dyskusje dotyczące twórczości żydowskiej w diasporze.

To, co zostaje utrwalone w mowie, staje się częścią narracji. Podczas jednej z kwerend w bibliotece Uniwersytetu Telawiwskiego Magda Sara Szwabowicz odnalazła kilka prac naukowych, które powstały w ramach seminarium “Zmierzchające centrum literackie”. Z drugiej strony, jeden z twórców pod koniec lat 30. XX wieku pisał o “ożywieniu” hebrajskiej sceny literackiej w Polsce. Autorka musiała zdecydować, czy mowa jest o schyłku, czy też nie. Z taką decyzją zmierzą się też czytelnicy.

Kolebką literatury nowohebrajskiej jest Europa i jej różne strony. Literatura ta powstała dzięki haskali, była napędzana odrodzeniem narodowym, związanym z ruchem syjonistycznym. Jednym z ośrodków tej literatury była Odessa. Oprócz niej równie ważnym ośrodkiem była Warszawa. Literatura hebrajska rozwijała się też w wielu innych miastach. Londyn, Berlin, Lwów, Homel, Wiedeń, Moskwa – tam powstawały hebrajskie wydawnictwa, były wydawane periodyki.

Warszawa, Lwów, Kraków i Wilno – to miejscowości, które pojawiają się w tej pracy. To tam znajdowało się najbardziej widoczne, funkcjonalne życie literackie – wydawnictwa, pisarze, drukarnie i grupa czytelników. Jakie pojawiały się różnice między tymi miejscowościami? Głównie mentalnościowe, kulturowe, językowe, które wynikały z różnych modeli kultury żydowskiej wytwarzanych w różnych zaborach. W Krakowie wydawano najmniej czasopism literackich, pojawiało się najmniej publikacji hebrajskojęzycznych. Społeczność Żydów krakowskich uznawana była za mocną zasymilowaną. Tam dobrze funkcjonowała literatura polsko-żydowska. Lwów to natomiast dziedzictwo wielokulturowości, kładące nacisk na współpracę Polaków i Żydów.

Co stanowiło motywację pisarzy hebrajskich? Utrzymanie tradycji. Młode pokolenie czuło się spadkobiercą i czuło odpowiedzialność za stan kultury i literatury hebrajskiej. Pojawiała się też motywacja ideologiczna – poczucie odpowiedzialności narodowej. Diaspora miała przygotować młodych Żydów do emigracji do państwa żydowskiego, a hebrajski był narzędziem, które miało pomóc w adaptacji na nowym gruncie.

Większość publicystów pracowała bez honorariów, a nawet przeznaczała na działalność swoje własne środki.

Nagranie spotkania: https://www.facebook.com/centrumkulturyjidysz/videos/480379323288478

 

Projekt współfinansowany przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji

mężczyzna obsługuje komputery w czasie warsztatów kulinarnych

Wegetariańskie gotowanie na Andersa

W naszej kuchni w sobotę królowali panowie. Jeden gotował, drugi umożliwiał branie udziału w sposób zdalny w warsztatach uczestnikom. Zarówno Michał, jak i Hubert spisali się znakomicie, a efekty możecie zobaczyć na zdjęciach.

Tym razem nasz szef kuchni – Michał Lachur – przygotował przepisy według książki kucharskiej Fani Lewando. Sznycel z kalafiora, czy kotlet z selera to znakomite potrawy, które – jak się okazuje – od dawna pojawiały się na stołach wielbicieli bezmięsnej kuchni.

Macie ochotę na kolejne warsztaty z Michałem? Zapraszamy na 19. Międzynarodowe Seminarium Języka i Kultury Jidysz! Można zapisać się na cały kurs, a można zdecydować się jedynie na pojedynczy warsztat. Do zobaczenia!

 

Projekt współfinansowany przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji

grafika zapraszająca na podcast muzyczny

Podcast muzyczny – odcinek 1

Uwaga! Premiera! #podcastckj

🎤 Po ponad roku przerwy powracamy z nową formułą spotkań poświęconych muzyce żydowskiej!

📻 Przed Wami pierwszy odcinek podcastu muzycznego z Teresą Wrońską!
https://www.mixcloud.com/CentrumKulturyJidysz/podcast-muzyczny-z-teres%C4%85-wro%C5%84sk%C4%85-odcinek-1/

Kilka słów od prowadzącej:

Lomir zingen! – Zaśpiewajmy! – to podcast , który jest próbą znalezienia innej formuły spotkań niż dotychczasowe Warsztaty Muzyczne w Centrum Kultury Jidysz.

Pierwszy odcinek postanowiliśmy poświęcić piosenkom z gett: warszawskiego, łódzkiego i wileńskiego, składając także w tej formie hołd bojownikom Getta Warszawskiego i wszystkim ofiarom hitlerowskiego terroru.

Wstrząsająca i niezwykle bogata twórczość tego czasu była świadectwem cierpienia i symbolem trwania mimo wszystko. Wspólną rozpaczą i krzykiem buntu.

Poznają Państwo utwory zasłużonych dla kultury muzycznej międzywojnia twórców i kompozytorów takich jak: D. Bajgelman, M. Veksler, A. Brudn, a także poetów: J. Shpigl, L. Rozenthal, K. Broido. Wszyscy oni kontynuowali swoją artystyczną aktywność – mimo nieludzkich warunków – aby skazanym na ten sam los dać chwile wytchnienia, poczucia solidarności w cierpieniu i walce o godność, promyk nadziei, że nadejdą lepsze czasy.

ERRATA: Szanowni Państwo, przyznaję ze wstydem, że zapomniałam wymienić nazwisko wykonawcy piosenki “Isrulik”. Bardzo przepraszam! Wykonawcą jest Jan Szurmiej, a nagranie pochodzi z przedstawienia “Gwiazdy na dachu”.

Autor grafiki: futureflies (Michał Szperling)

 

Projekt dofinansowano ze środków Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji

grafika informująca o konkursie

Konkurs na dramat o tematyce żydowskiej

Wśród naszych studentów i słuchaczy są osoby, które mają talent literacki. Dlatego zachęcamy do wzięcia udziału w Międzynarodowym Konkursie im. Szymona Szurmieja na Dramat Współczesny o Tematyce Żydowskiej.

Konkurs organizuje Teatr Żydowski, a my już nie możemy się doczekać, by obejrzeć zwycięską sztukę na jego deskach!

Celem konkursu jest pobudzenie dramaturgów różnych narodowości, kultur i tradycji do podjęcia być może jednego z największych tematów XXI wieku – tematu pamięci, mając przekonanie, że od czule kultywowanej pamięci zależy to, jakimi społeczeństwami jesteśmy, jak rozumiemy swoje obywatelstwo, jaką budujemy teraźniejszość i przyszłość. Organizatorom konkursu zależy na pozyskaniu nowych, wartościowych tekstów dramatycznych inspirowanych szeroko pojętą tematyką żydowską oraz promowaniu współczesnej literatury teatralnej, sprzyjającej rozwojowi dialogu i zrozumienia niezależnie od różnic dzielących ludzi ze względu na rasę, płeć, wyznanie i położenie społeczne.

Konkurs ma charakter otwarty. Warunkiem jest nadesłanie tekstów w języku polskim, jidysz, angielskim lub rosyjskim i hebrajskim. Utwór zgłoszony na konkurs nie może być adaptacją, lecz musi stanowić oryginalne dzieło autora, wcześniej nieopublikowane ani niewystawiane. Jeden autor może zgłosić do konkursu jeden utwór.

Zapraszamy do polubienia konkursowej strony i śledzenia wszystkich informacji na ten temat https://www.facebook.com/JewishDramaCompetition/

Regulamin i pełna informacja znajdują się na stronie internetowej Teatru Żydowskiego http://www.teatr-zydowski.art.pl/konkurs-na-sztuke-o-tematyce-zydowskiej

Mecenasem Konkursu jest Stowarzyszenie Autorów ZAIKS oraz Miasto Stołeczne Warszawa. Partnerem Konkursu jest Sekcja Polska Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Teatralnych (IATC/AICT).

grafika zapraszająca na wydarzenie

Upamiętnienie rocznicy wybuchu Powstania w Getcie Warszawskim

Nasi słuchacze upamiętniają rocznicę wybuchu Powstania w Getcie Warszawskim. Uczestnicy lektoratów jidysz i hebrajskiego, studenci Żydowskiego Uniwersytetu Otwartego oraz Uniwersytetu Trzeciego Wieku przygotowali żonkile symbolizujące naszą wspólną pamięć o wydarzeniach sprzed 78 lat.

Zdjęcia przesłali: Hanna Mieleszczuk, Maciej Rajczak, Magdalena Kubicka, Marcin Brzeziński, Nadia Karolak, Nela Pilch, Witold Miecznikowski, Anna Maria Czubaczyńska oraz słuchacze UTW.

W wigilię święta Pesach, 19 kwietnia 1943 roku, wybuchło powstanie w warszawskim getcie, heroiczny zryw kilkuset bojowników Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB) oraz Żydowskiego Związku Wojskowego (ŻZW), będący zbrojną odpowiedzią na ludobójstwo i odwetem na hitlerowcach. To jedno z najważniejszych wydarzeń w historii narodu żydowskiego.

Z okazji rocznicy Teatr Żydowski przygotował specjalny program, który można śledzić na Facebooku.

uczestnicy spotkania

“Wysłuchać mieszkańców ulicy żydowskiej”

– Byliśmy kwartetem solistów i każdy z nas wymyślił swoją część książki na własny autorski sposób – tak o publikacji “Warsze, Warszawa” mówiła Agnieszka Żółkiewska podczas spotkania, które odbyło się 12 kwietnia na naszym Facebooku. Partnerem wydarzenia był Żydowski Instytut Historyczny.

– Podtytuł książki to “Żydzi w historii miasta 1414-2014”. To pokazuje, że autorzy współgrali z historią Warszawy. Wędrując z historią Żydów w Warszawie, widzimy jak zmienia się topografia miasta – wyjaśnia Franciszek Bojańczyk, przewodnik miejski.

Franciszek Bojańczyk

Książka zawiera wiele adresów, których śladem można dziś podążać. Są miejsca związane z religią, kulturą, światem jidysz.

Obecność Żydów w mieście była ograniczana, uzależniona od wielu czynników, w tym decyzji książąt mazowieckich, potem królów. Lobby mieszczańskie, chrześcijańskie próbowało wpływać na władców. Chrześcijanie traktowali Żydów jako konkurencję ekonomiczną. Prawo do obywatelstwa, bycia w mieście, przyznano Żydom dopiero w XIX wieku.

– Żydzi tutaj cały czas byli, ale ich obecność związana była z ciągłym konfliktem, z ciągłym negocjowaniem swojej obecności – wyjaśnia Franciszek Bojańczyk.

– Dzięki tej książce możemy zobaczyć ciągłość trudnych relacji i historię nieustannego negocjowania – zaznacza prowadząca spotkanie Sylwia Chutnik.

Sylwia Chutnik

Autorzy korzystali z zasobów archiwalnych, spraw sądowych, prasy, wspomnień, literatury pięknej. – Icchok Baszewis Singer w przeciwieństwie do innych literatów dzielił się sprawami kontrowersyjnymi – mówi Agnieszka Żółkiewska.

Agnieszka Żółkiewska

Ważnym źródłem, z którego korzystano w książce, było Archiwum Ringelbluma. Celem było oddanie głosu ofiarom getta, odejście od postrzegania tej historii przez polskie źródła. – Możemy wysłuchać mieszkańców ulicy żydowskiej – zachęca do lektury Franciszek Bojańczyk.

Żydzi nie stanowili homogenicznej grupy. Istniały silne podziały religijne, polityczne, kulturowe, językowe, pod względem tożsamościowym.

“Warsze, Warszawa” to praca zbiorowa członków Pracowni Społeczności Wielkomiejskich, działającej w ŻIH od grudnia 2017 r. Autorami publikacji są dr Paweł Fijałkowski, Marta Janczewska, prof. dr hab. Andrzej Żbikowski i dr Agnieszka Żółkiewska.

Nagranie spotkania https://www.facebook.com/centrumkulturyjidysz/videos/936272957128596/

 

Projekt współfinansowany przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji

koordynatorka seminarium jidysz nad książką

Odkrywanie żydowskiej kultury – zapraszamy na Międzynarodowe Seminarium Jidysz!

Świat jidysz przeniósł się w sferę wirtualną i nie zwalnia tempa. Fundacja Shalom wraz z Centrum Kultury Jidysz Teatru Żydowskiego w dniach 28 czerwca – 16 lipca 2021 organizują kolejne już Międzynarodowe Letnie Seminarium Języka i Kultury Jidysz. Do udziału w zajęciach zaprasza Gołda Tencer, która znajomość tego języka wyniosła z rodzinnego domu.

Dyrektor Teatru Żydowskiego zapalała świece na szabasowym stole uczestników seminarium, którzy do Warszawy przyjeżdżali z kilkudziesięciu krajów – od Kanady, przez Egipt, po Australię. Dzieliła się swoimi doświadczeniami, wspomnieniami, wypytywała o jidyszowe życie w innych miejscach. Takie spotkania studentów, historyków, badaczy, pasjonatów żydowskiej kultury w różnym wieku odbywały się przez 17 lat. W ubiegłym roku możliwość spotkania w Warszawie pokrzyżowała pandemia. Seminarium odbyło się w formule online i przyciągnęło rekordową liczbę ok. stu uczestników! W tym roku Fundacja Shalom i CKJ zapraszają wszystkich ponownie do wspólnej nauki jidysz na czterech poziomach zaawansowania. Odpowiednie zajęcia znajdzie tu dla siebie zarówno ktoś, kto jeszcze nie zna alfabetu, jak i osoba, która czyta w tym języku poezję.

– Tegoroczne seminarium będzie próbą wirtualnego odtworzenia atmosfery przedwojennych letnich kolonii żydowskich. Przy pomocy jidyszowych tekstów źródłowych wybierzemy się do lasu po poziomki. Uczcimy też 100-lecie powstania Centralnej Żydowskiej Organizacji Szkolnej, której bliskie były ideały pedagogiki korczakowskiej. Podobnie jest w naszym projekcie: wszyscy uczestnicy mogą nauczyć się od siebie czegoś nowego i wartościowego, obce nam są sztuczne podziały, wszyscy tworzymy jedną, jidyszową społeczność! – mówi koordynatorka projektu Natalia Chmielarz.

Seminarium poświęcone będzie zagadnieniom lokalności, ekologii, polsko-żydowskim ruchom krajoznawczym oraz kulinariom. Organizatorzy oferują kursy językowe, w trakcie których będzie okazja do zapoznania się z rzadko omawianymi tekstami źródłowymi, a także szereg tematycznych wykładów i specjalistycznych warsztatów – twórczego pisania, slawizmów i hebraizmów w języku jidysz, czytania rękopisów, czy przedwojennej kuchni żydowskiej. Uczestnicy kursu dowiedzą się nawet jak w jidysz wybrzmiewa „Burza” Szekspira.

– Ubiegłoroczne doświadczenia udowodniły nam, że dla ludzi motywowanych prawdziwą pasją do nauki zdalna formuła kursu nie jest przeszkodą, by w ciągu trzech tygodni seminarium stworzyć na zajęciach niemal domową atmosferę – zapewnia koordynatorka projektu Michalina Jadczak. – Z przyjemnością obserwuję, jak ludzie z całego świata poznają się, wymieniają doświadczeniami, po prostu zaprzyjaźniają. I to w jidysz! Tworzenie społeczności to jedna z kluczowych wartości naszego programu, a w tym roku chcemy to uczynić jeszcze łatwiejszym przez zaproponowanie zajęć związanych tematycznie z wakacyjnym wypoczynkiem na łonie natury.

Chętni mogą zapisać się na kurs językowy, warsztaty, konwersacje, wykłady. Można wybrać tylko jedną z tych aktywności lub wziąć udział we wszystkich. Możliwości jest dużo, a i chętnych nie brakuje. Znajomość jidysz umożliwia odkrywanie żydowskiej kultury, która cieszy się coraz większą popularnością.

Więcej informacji na stronie http://jidyszland.pl/pl/seminarium-jidysz/

Patronat nad projektem: Żydowski Instytut Historyczny im. E. Ringelbluma, Muzeum Historii Żydów Polskich Polin.

Projekt współfinansowany przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny.

książka kucharska i naklejki z logo CKJ

Zapraszamy do biblioteki CKJ!

W naszym Centrum gromadzimy dla Was zarówno archiwalne książki w jidysz, jak i literaturę współczesną na tematy związane z żydowską kulturą i historią. Dziękujemy wydawnictwu Znak za przekazanie nam egzemplarza “Dietojarskiej kuchni żydowskiej” Fani Lewando. Z pewnością przyda się podczas warsztatów kulinarnych, które organizujemy. Prowadzący je Michał Lachur od lat korzysta z przepisów Fani, które pod jego czujnym okiem nabierają wegańskiego smaku!

Kuchnia Fani Lewando była też inspiracją do urządzenia naszej kuchni przy Andersa 15. Mamy nadzieję, że już niedługo będziemy mogli/mogły się w niej spotkać nie tylko zdalnie i wspólnie przygotować coś pysznego.

Jidyszowa wege-kuchnia to właśnie to, czego nam trzeba w tym niezwykłym czasie. Zachęcamy więc do czytania książki, dzielenia się swoimi potrawami (możecie nam podsyłać zdjęcia) oraz do udziału w naszych zajęciach online.