prowadząca spotkanie Karolina Szymaniak

Prezentacja ŻIH na Seminarium Jidysz

Wirtualna prezentacja Żydowskiego Instytutu Historycznego w wykonaniu Karoliny Szymaniak – to jedna z atrakcji, jaka czekała na słuchaczy Międzynarodowego Seminarium Języka i Kultury Jidysz w ten weekend.

ŻIH powstał w 1947 r., a jego pierwszym dyrektorem był Nachman Blumental. Tradycja naukowa Instytutu nawiązuje do YIVO – założonego w 1925 r. Żydowskiego Instytutu Naukowego, który od 1940 r. ma swoją siedzibę w Nowym Jorku.

ŻIH prowadzi badania naukowe, wydaje książki, organizuje wystawy i wydarzenia kulturalne. Prowadzi szeroką działalność, a jego największym skarbem jest Archiwum Ringelbluma należące do Stowarzyszenia ŻIH. ŻIH pomaga też prowadzić badania genealogiczne – ma w tym ogromne doświadczenie i sukcesy w odnajdywaniu przodków.

Karolina Szymaniak opowiedziała nam o samym budynku, w którym mieści się Instytut. Dziś to jedyny adres przy ul. Tłomackie.

– To poraniony budynek i wchodząc do niego, zobaczycie te rany – mówiła Karolina Szymaniak o śladach pożaru, jaki wybuchł po wysadzeniu Wielkiej Synagogi na Tłomackiem. Te ślady wciąż są widoczne na podłodze ŻIH-u.

19. Międzynarodowe Seminarium Języka i Kultury Jidysz to drugi kurs prowadzony przez Fundację Shalom i nasze Centrum w formule online. Bierze w nim udział 65 osób z kilkunastu krajów! Codziennie uczymy się jidysz na czterech poziomach zaawansowania, bierzemy udział w warsztatach, wykładach, tutorialach, konwersacjach oraz dodatkowych zajęciach integracyjnych.

Więcej o Seminarium na stronie: http://jidyszland.pl/pl/seminarium-jidysz/

Patronat nad projektem: Muzeum Historii Żydów Polskich Polin, Żydowski Instytut Historyczny

 

Projekt współfinansowany przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny

screen z wykładu

Wegetarianizm i weganizm – kolejny wykład na Seminarium Jidysz

Wegetarianizm i weganizm, żydowskie jedzenie w perspektywie ekokrytycznej to tematyka dzisiejszego wykładu w ramach Międzynarodowego Seminarium Języka i Kultury Jidysz, który wygłosiła Paulina Kakareko-Iwanow.

Żydowska tradycja i kultura wiąże się z troską o środowisko i szacunkiem do zwierząt. Czym jest perspektywa ekokrytyczna? To sposób naukowców na badanie kryzysu ekologicznego poprzez literaturę, kulturę i środowisko.

Czy jedzenie, sposób odżywiania się, może mieć związek z tożsamością? Kiedy myślimy o żydowskim wegetarianizmie, do dbania o zwierzęta i otaczający nas świat dochodzą uniwersalne żydowskie zasady. Wykładowczyni mówiła o koszerności w kontekście wegetarianizmu i weganizmu, współczuciu dla zwierząt w kontekście zasad religijnych oraz… cytowała fragmenty ksiąg religijnych, które potwierdzają jej słowa.

Zapraszamy na kolejne wykłady – nie trzeba zapisywać się na cały program, można wybrać pojedyncze aktywności. Szczegóły na stronie http://jidyszland.pl/pl/seminarium-jidysz/

Patronat nad projektem: Muzeum Historii Żydów Polskich Polin, Żydowski Instytut Historyczny

 

Projekt współfinansowany przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny

screen z wykładu

Litewskie krajobrazy w poezji jidysz

Litewskie krajobrazy w poezji jidysz – to temat dzisiejszego wykładu w ramach Międzynarodowego Seminarium Języka i Kultury Jidysz. Z wynikami swoich badań zapoznał naszych słuchaczy Mikhail Krutikov.

Litwa (Lite) to terytorium dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego, obejmującego dzisiejsze tereny Białorusi, Litwy, część Łotwy oraz Polski i Ukrainy. Dla Żydów i żydowskiej kultury to miejsce wyjątkowe. Litwaccy poeci jidysz czuli szczególnie bliski związek z ziemią, na której mieszkali. Czerpali inspirację z piękna tamtejszej natury.

Wykładowca skupił się na przedstawieniu twórczości trzech autorów: Lejba Najdusa, Mojsze Kulbaka i Elchonena Voglera.

Najdus (1890-1918) tłumaczył utwory m.in. Mickiewicza i Puszkina. W swojej własnej poezji przedstawiał się jako nostalgiczny wędrowiec po litewskich zakamarkach.

Kulbak (1896-1937) uczył się w jesziwie, po pierwszej wojnie światowej przeniósł się do Berlina. Tam pisał wiersze o swoich rodzinnych, litewskich stronach. Gdy wyprowadził się z Berlina, zaczął pisać utwory o tym mieście. Jego twórczość jest pełna melancholii i romantyzmu.

Vogler (1907-1969) był członkiem grupy Jung Wilne. Po wojnie wyjechał do Paryża. Jeden z jego utworów dotyczy… miłości do sadu śliwkowego.

W czasie wykładu mogliśmy poznać fragmenty wierszy, ich tłumaczenia oraz dyskutować nad ich znaczeniem.

Zapraszamy na warsztaty i wykłady naszego Seminarium. Można zapisać się na pojedyncze aktywności! Szczegóły na stronie http://jidyszland.pl/pl/seminarium-jidysz/

 

Patronat nad projektem: Muzeum Historii Żydów Polskich Polin, Żydowski Instytut Historyczny

 

Projekt współfinansowany przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny

screen z wykładu

“Zwrócenie się w stronę natury”. Wykład w ramach Seminarium Jidysz

Miasteczko – sztetl i życie jego mieszkańców w odniesieniu do natury to temat kolejnego wykładu w ramach Międzynarodowego Seminarium Języka i Kultury Jidysz. O naturze w kulturze jidysz mówił nam dziś Marek Tuszewicki z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Żydzi przez lata byli związani z życiem miejskim. Ważną częścią ich funkcjonowania była edukacja – wielu potrafiło czytać i pisać, miało dostęp do ksiąg naukowych, opracowań, rozwijało swoje zainteresowania w tej dziedzinie.

Głównymi autorytetami byli rabini, a edukacja religijna stała się ważnym elementem funkcjonowania Żydów. Powodowała jednak zamknięcie na świeckie wykształcenie. Wiedza studentów jesziw o otaczającym ich świecie była ograniczona. Również dotyczyło to wiedzy o naturze i przyrodzie.

Żydzi mieszkający na wsiach byli bliżej natury, zwierząt domowych (w tym psów, uznawanych za nieczyste) i rolnictwa. Mieli jednak ograniczony wpływ na żydowską kulturę.

Sztetl był częścią większego systemu ekonomicznego. Stąd wszelkie kryzysy finansowe powodowały zwrócenie się jego mieszkańców w stronę natury i rolnictwa.

Więcej o Seminarium organizowanym przez Fundację Shalom i CKJ na stronie http://jidyszland.pl/pl/seminarium-jidysz/

Patronat nad projektem: Muzeum Historii Żydów Polskich Polin, Żydowski Instytut Historyczny

 

Projekt współfinansowany przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny

screen z wykładu

Rozpoczęcie 19. Seminarium Jidysz

Właśnie rozpoczęło się 19. Międzynarodowe Seminarium Języka i Kultury Jidysz. To drugi kurs prowadzony przez Fundację Shalom i nasze Centrum w formule online. Bierze w nim udział 65 osób z kilkunastu krajów!

– Cieszymy się, że do nas dołączyliście. Mamy nadzieję, że przez najbliższe trzy tygodnie będziemy się uczyć jidysz, ale też miło spędzać czas – powitała uczestników Michalina Jadczak, koordynatorka Seminarium.

– Dziś poznajecie swoich nauczycieli jidysz. Dziękujemy studentom oraz nauczycielom, prowadzącym warsztaty, konwersacje, tutoriale – dodała Natalia Chmielarz, koordynatorka Seminarium.

Życzenia od Gołdy Tencer – pomysłodawczyni Seminarium – przekazała Hanna Pałuba z Fundacji Shalom. – Jesteśmy bardzo szczęśliwi, że bierzecie udział w naszym projekcie. Wiem, że wszyscy chcieliby się spotkać osobiście, a nie przez ZOOM, ale jednocześnie jest to szansa dla tych, którzy nie mogliby przyjechać do Polski. Mam nadzieję, że w przyszłym roku spotkamy się w Warszawie – zapewniła Hanna Pałuba.

Ci, którzy na Andersa 15 mają blisko, mogą śledzić ofertę CKJ, bo już wkrótce będzie szansa wzięcia udziału w wydarzeniach stacjonarnych.

Wykład inauguracyjny tegorocznego Seminarium – w jidysz – wygłosił Samuel Kassow. Dotyczył on jidyszowego ruchu krajoznawczego w Polsce w okresie międzywojennym. Dowiedzieliśmy się wiele o górskich wędrówkach, spływach kajakowych oraz przekazywaniu regionalnych historii.

Więcej o Seminarium na stronie: http://jidyszland.pl/pl/seminarium-jidysz/

 

Patronat nad projektem: Muzeum Historii Żydów Polskich Polin, Żydowski Instytut Historyczny

 

Projekt współfinansowany przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny

koordynatorka seminarium jidysz nad książką

Odkrywanie żydowskiej kultury – zapraszamy na Międzynarodowe Seminarium Jidysz!

Świat jidysz przeniósł się w sferę wirtualną i nie zwalnia tempa. Fundacja Shalom wraz z Centrum Kultury Jidysz Teatru Żydowskiego w dniach 28 czerwca – 16 lipca 2021 organizują kolejne już Międzynarodowe Letnie Seminarium Języka i Kultury Jidysz. Do udziału w zajęciach zaprasza Gołda Tencer, która znajomość tego języka wyniosła z rodzinnego domu.

Dyrektor Teatru Żydowskiego zapalała świece na szabasowym stole uczestników seminarium, którzy do Warszawy przyjeżdżali z kilkudziesięciu krajów – od Kanady, przez Egipt, po Australię. Dzieliła się swoimi doświadczeniami, wspomnieniami, wypytywała o jidyszowe życie w innych miejscach. Takie spotkania studentów, historyków, badaczy, pasjonatów żydowskiej kultury w różnym wieku odbywały się przez 17 lat. W ubiegłym roku możliwość spotkania w Warszawie pokrzyżowała pandemia. Seminarium odbyło się w formule online i przyciągnęło rekordową liczbę ok. stu uczestników! W tym roku Fundacja Shalom i CKJ zapraszają wszystkich ponownie do wspólnej nauki jidysz na czterech poziomach zaawansowania. Odpowiednie zajęcia znajdzie tu dla siebie zarówno ktoś, kto jeszcze nie zna alfabetu, jak i osoba, która czyta w tym języku poezję.

– Tegoroczne seminarium będzie próbą wirtualnego odtworzenia atmosfery przedwojennych letnich kolonii żydowskich. Przy pomocy jidyszowych tekstów źródłowych wybierzemy się do lasu po poziomki. Uczcimy też 100-lecie powstania Centralnej Żydowskiej Organizacji Szkolnej, której bliskie były ideały pedagogiki korczakowskiej. Podobnie jest w naszym projekcie: wszyscy uczestnicy mogą nauczyć się od siebie czegoś nowego i wartościowego, obce nam są sztuczne podziały, wszyscy tworzymy jedną, jidyszową społeczność! – mówi koordynatorka projektu Natalia Chmielarz.

Seminarium poświęcone będzie zagadnieniom lokalności, ekologii, polsko-żydowskim ruchom krajoznawczym oraz kulinariom. Organizatorzy oferują kursy językowe, w trakcie których będzie okazja do zapoznania się z rzadko omawianymi tekstami źródłowymi, a także szereg tematycznych wykładów i specjalistycznych warsztatów – twórczego pisania, slawizmów i hebraizmów w języku jidysz, czytania rękopisów, czy przedwojennej kuchni żydowskiej. Uczestnicy kursu dowiedzą się nawet jak w jidysz wybrzmiewa „Burza” Szekspira.

– Ubiegłoroczne doświadczenia udowodniły nam, że dla ludzi motywowanych prawdziwą pasją do nauki zdalna formuła kursu nie jest przeszkodą, by w ciągu trzech tygodni seminarium stworzyć na zajęciach niemal domową atmosferę – zapewnia koordynatorka projektu Michalina Jadczak. – Z przyjemnością obserwuję, jak ludzie z całego świata poznają się, wymieniają doświadczeniami, po prostu zaprzyjaźniają. I to w jidysz! Tworzenie społeczności to jedna z kluczowych wartości naszego programu, a w tym roku chcemy to uczynić jeszcze łatwiejszym przez zaproponowanie zajęć związanych tematycznie z wakacyjnym wypoczynkiem na łonie natury.

Chętni mogą zapisać się na kurs językowy, warsztaty, konwersacje, wykłady. Można wybrać tylko jedną z tych aktywności lub wziąć udział we wszystkich. Możliwości jest dużo, a i chętnych nie brakuje. Znajomość jidysz umożliwia odkrywanie żydowskiej kultury, która cieszy się coraz większą popularnością.

Więcej informacji na stronie http://jidyszland.pl/pl/seminarium-jidysz/

Patronat nad projektem: Żydowski Instytut Historyczny im. E. Ringelbluma, Muzeum Historii Żydów Polskich Polin.

Projekt współfinansowany przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny.

słówka w jidysz "chatka w górach"

Zimowe Seminarium za nami!

1. Międzynarodowe Zimowe Mini Seminarium Języka i Kultury Jidysz za nami! ❄️❄️❄️

Wspominaliśmy dawne zimy, analizowaliśmy przedwojenne reklamy kremu Nivea, brnęliśmy przez zaspy jidyszowych rękopisów i zimowego słownictwa, zapoznaliśmy się z twórczością filologa i biznesmena Szmuela Wintera. Świętowaliśmy Purim z Leopoldem von Sacher Masochem, zajrzeliśmy do stołówki Sanatorium Medema, by w końcu zażyć świeżego powietrza podczas zimowej kuracji w Zakopanem, w towarzystwie Szaloma Asza i Stanisława Ignacego Witkiewicza.

Takie były nasze winter wakacjes!

A teraz zaszyjemy się w chatce w górach (chate in di berg) z herbatą z prądem (tej mit bronfn). 🗻⛺️☕️

Do zobaczenia latem! Szczegóły już wkrótce…

screen z wykładu

O Sanatorium Medema na Seminarium Jidysz

Sanatorium Medema w Miedzeszynie, które zostało uwiecznione w filmie “Droga Młodych” Aleksandra Forda, to jedno z ważnych miejsc przedwojennej jidyszowej kultury. Dziś – w ramach Zimowego Seminarium Języka i Kultury Jidysz – mówiła o nim naszym słuchaczom dr Magdalena Kozłowska.

Czym wyróżniało się to miejsce? “Skupiało się na edukacji przez doświadczenie, byciu blisko z naturą” – podkreślała Magdalena Kozłowska.

Budowa Sanarium w Miedzeszynie zaczęła się w latach 1923-1924. Wówczas Miedzeszyn znajdował się na przedmieściach Warszawy. Miejsce to miało być rodzajem uhonorowania Vladimira Medema, polityka i ideologa Bundu, który zmarł w 1923 r.

Celem działalności była nie tylko poprawa zdrowia fizycznego przebywających tam dzieci, ale też edukacja. Pacjenci byli w wieku od 6 do 16 lat. Sanatorium przyjmowało nawet 600 pacjentów rocznie. 80% z nich stanowiły dzieci robotników, drobnych kupców. Byli to pacjenci z całej Polski, w większości z Warszawy.

Sanatorium było zlokalizowane w lesie, w miłym otoczeniu, w wiejskiej okolicy, co stanowiło ogromną odmianę dla pacjentów z zanieczyszczonych miast.

“Dzieci miały wpływ na funkcjonowanie sanatorium, mogły decydować, co będą robić, oczywiście nie dotyczyło to wszystkich obszarów funkcjonowania, ale dawało poczucie istnienia mini-republiki” – wyjaśnia Magdalena Kozłowska.

W Sanatorium nie obchodzono świąt religijnych. Jom Kipur różnił się tym od innych dni, że na stole kładziono biały obrus. Gdy starsze dzieci pytały, po co w ogóle robić cokolwiek z okazji tego święta, kierownictwo odpowiadało, że aby odrzucić religię, trzeba ją najpierw poznać.

Dzieci, które otrzymywały paczki od rodziców miały dzielić się zawartością z innymi. W budynku była biblioteka. Praktykowano też gazetkę ścienną – do dziś popularny element polskich szkół.

W zorganizowanym w tym roku po raz pierwszy Międzynarodowym Zimowym Seminarium Języka i Kultury Jidysz online bierze udział kilkadziesiąt osób z różnych krajów. Przez dwa zimowe weekendy uczą się języka, biorą udział w wykładach oraz warsztatach. Wszystkich zainteresowanych nauką jidysz zapraszamy na kolejne seminarium! Więcej informacji na stronie http://jidyszland.pl/pl/seminarium-jidysz/

Organizator: Fundacja Shalom i Centrum Kultury Jidysz

grafika zimowego mini-seminarium jidysz

Zimowe seminarium jidysz online

Fundacja Shalom, od lat działająca na rzecz kultywowania historii i kultury polskich Żydów, w tym roku organizuje po raz pierwszy zimowe seminarium jidysz. Spotkania będą prowadzone online.

Zapisać może się każdy, kto ma opanowane podstawy języka. Zajęcia odbywać się będą w dwóch grupach – średniozaawansowanej i zaawansowanej, przez dwa weekendy: 26-28 lutego oraz 5-7 marca. Na uczestników czekają intensywne zajęcia językowe prowadzone przez Annę Szybę i Karolinę Szymaniak, warsztaty, wykłady oraz projekcje spektakli i sztuki Teatru Żydowskiego.

Fundacja przy projekcie współpracuje z Centrum Kultury Jidysz Teatru Żydowskiego. Obie instytucje wspólnie organizują Międzynarodowe Letnie Seminaria Języka i Kultury Jidysz od 18 lat. W ubiegłym roku po raz pierwszy taki kurs odbył się zdalnie przez platformę ZOOM. Wzięła w nim udział rekordowa liczba prawie 100 osób. To zainspirowało organizatorów do rozwinięcia projektu i zaproponowania intensywnej nauki jidysz również zimą.

– Idea zorganizowania całego letniego projektu online z początku wydawała się nam karkołomna, szybko przekonałyśmy się jednak, że to ogromna szansa dla tych, których normalnie nie byłoby stać na przyjazd do Warszawy z drugiego końca świata – zapewnia Natalia Chmielarz, koordynatorka projektu. – Myślę też, że mimo wirtualnego dystansu udało nam się wraz ze wspaniałymi prowadzącymi i uczestnikami stworzyć atmosferę nauki, wymiany myśli i po prostu dobrej zabawy. Na pewno nie zapomnę zapalania szabasowych świec na Zoomie!

O zimowej edycji seminarium koordynatorki – Natalia Chmielarz i Michalina Jadczak – oraz lektorka Karolina Szymaniak – myślały już w lipcu 2020, na fali twórczego entuzjazmu i radości z sukcesu projektu. – Stwierdziłyśmy, że weekendowy kurs jidysz w domowym zaciszu, przy rozgrzewającej zimowej herbacie to idealne połączenie, które znakomicie wypełnia lukę między kolejnymi kursami letnimi – wyjaśnia Natalia Chmielarz.

– Warto uczyć się jidysz, by móc odkrywać bogatą historię Żydów z Europy Środkowej i Wschodniej – mówi lektorka Anna Szyba. – Dzięki temu możemy stać na straży tak ważnego języka, ratować dziedzictwo Żydów, którzy nie mogą tego zrobić sami. Dzięki temu można też rozumieć jidyszowe dialogi w “Shtislu”, “Unorthodox” i “Królu” bez korzystania z internetowego translatora, który, niestety, wielokrotnie może nas wprowadzić w błąd.

W trakcie zimowego seminarium studenci mogą zapisać się na warsztaty czytania rękopisów, zdobyć wiedzę o jidyszowej prasie, wysłuchać wykładów o balach purimowych, Sanatorium Medema, filmie “Mir kumen on” Aleksandra Forda czy Zakopanem w literaturze jidysz.

Założona przez Gołdę Tencer Fundacja Shalom od 1987 r. upamiętnia polskich Żydów i ich kulturę, organizując kursy jidysz, wykłady, warsztaty, konkursy edukacyjne, spektakle teatralne i telewizyjne, wystawy i festiwale oraz prowadząc działalność wydawniczą.

Więcej informacji o seminarium jidysz na stronie http://jidyszland.pl/pl/seminarium-jidysz/

okładka publikacji

DOS HEFTL – publikacja poseminaryjna

Mamy ogromny zaszczyt podzielić się z Państwem publikacją w języku jidysz, której autorkami i autorami są studenci grupy średnio zaawansowanej, prowadzonej przez Reyze Turner w ramach tegorocznego XVIII Międzynarodowego Seminarium Języka i Kultury Jidysz ONLINE

W ciągu trzech tygodni każdy uczeń został poproszony o wybranie tematu, a następnie wygłoszenie pięciominutowej prezentacji oraz napisanie eseju. (To zadanie było oparte na module nauki języka Brukhe Langa, nauczyciela jidysz YIVO). Najtrudniejszym zadaniem w nauce języków jest formułowanie oryginalnych, złożonych idei przy użyciu nieznanego jeszcze słownictwa i konstrukcji gramatycznych, ale podjęcie tego wyzwania pomaga uczniom. Następuje postęp w sposób, którego nie może dokonać przy pomocy żadnych innych ćwiczeń. Rezultaty tego lata były imponujące i mamy nadzieję, że się z tym zgadzacie. Wyrazy uznania dla uczniów za ich ciężką pracę. Miłego czytania esejów – leyent gezunterheyt!

[ENGLISH]

Below is a booklet of essays written by the students in the Level 3: Grammar and Vocabulary for Intermediate Students course during the 2020 online Warsaw Yiddish Summer Seminar. Over the course of the three weeks, each student was asked to choose a topic, outline and then deliver a five-minute presentation about it, and draft and revise a two- to four-page essay on the same subject. (This assignment was based on YIVO Yiddish teacher Brukhe Lang’s project-based language-learning module.) The hardest task in language learning is to formulate original, complex ideas using still-unfamiliar vocabulary and grammatical constructions — but undertaking this challenge bolsters students’ progress in a way that no other activity can. The end results this summer were quite impressive, as I hope you’ll agree. Kudos to the students for their hard work. Enjoy reading the essays — leyent gezunterheyt!

💡 ➡ DOS HEFTL – publikacja poseminaryjna

 

Organizatorem Międzynarodowego Seminarium Języka i Kultury Jidysz jest Fundacja Shalom we współpracy z Centrum Kultury Jidysz.

Projekt współfinansowany przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny.

Patronat nad projektem: Muzeum Historii Żydów Polskich Polin i Żydowski Instytut Historyczny.