top2

Objazdy naukowe

2020

Wirtualny objazd po Górnym Śląsku

Jak co roku CKJ organizuje objazd naukowy śladami żydowskich zabytków w Polsce. W tym roku - z wiadomych przyczyn - odbywa się on w formule online.

Nasze wyprawy (nawet wirtualne) są najlepszym sposobem poznawania historii Żydów, ich dziedzictwa kulturowego oraz zabytków. Co roku staramy się zwiedzić inny region kraju i dotrzeć do miejsc mniej uczęszczanych. Nasze podróże to wspólne przedsięwzięcie wszystkich uczestników, każdy z nas - przygotowując referaty - jest więc po części odpowiedzialny za program, poziom merytoryczny, a także atmosferę nauki, pasji poznawania i odkrywania, dobry nastrój we wspaniałym towarzystwie.

Tym razem 11 grudnia "odwiedziliśmy" Górny Śląsk i Słowację. Referaty dotyczyły Śląska, chasydyzmu, cmentarzy żydowskich oraz ciekawych informacji o poszczególnych miejscowościach.

- Staramy się odwiedzać małe miejscowości, gdzie trudno jest dojechać, gdzie zawsze jest nam nie po drodze. Wychodzimy z założenie, że wielkie miasta można łatwiej zobaczyć samemu - mówiła Regina Gromacka, nasza przewodniczka.

Na terenie Śląska i Zagłębia aż do drugiej wojny światowej mieszkali zliberalizowani Żydzi niemieccy. Holokaust położył kres żydowskiemu życiu i kulturze na tych terenach. Na Śląsku zachowało się ponad 60 cmentarzy żydowskich, z czego na 43 wciąż znajdują się macewy. W regionie jest też 17 synagog, które najczęściej nie pełnią już funkcji religijnych.

objazd naukowy 2020 2b

Objazd zaczęliśmy od Krzepic. Na cmentarzu zachowało się kilkaset macew wykonanych z żeliwa. To dlatego że jeden z miejscowych Żydów był właścicielem huty, gdzie kuto nagrobki. W mieście zachowały się też ruiny XIX-wiecznej synagogi. W Lublińcu zobaczyliśmy cmentarz żydowski oraz muzeum poświęcone Edycie Stein. W miejscowości Wielowieś k. Gliwic widzieliśmy kamienne macewy, a wśród nich 4 pomniki przyrody – wielosetletnie dęby.

W Gliwicach – dzięki Monice Ćwiklińskiej – obejrzeliśmy Zamek Piastowski, który nigdy zamkiem nie był, a zazwyczaj pełnił funkcję więzienia. Żydzi mieszkali tu już w średniowieczu. W 1863 r. urodził się tutaj Oscar Troplowitz, twórca kremu Nivea oraz pasty do zębów w tubce.

Spędziliśmy też trochę czasu w Zabrzu oraz Bytomiu, gdzie kiedyś znajdowała się synagoga w stylu mauretańskim, podpalona w 1938 r.

W Czeladzi na cmentarzu zachowało się ponad 3 tys. nagrobków, na których napisy sporządzono w kilku językach – hebrajskim, jidysz, polskim, niemieckim, esperanto.

Wszystkie miejsca oglądaliśmy na ekranach naszych komputerów, ale czekamy na spotkanie z żydowską historią Górnego Śląska na żywo!

Koordynacja objazdu: Natalia Chmielarz, organizacja: Monika Ćwiklińska, opieka naukowa: Regina Gromacka.

 

Program współfinansowany przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji

Czechy

2019

Czechy

Podlasie2

2018

Podlasie

zamosc-776954_1280

2017

Zamość i okolice

Podlasie

2016

Podlasie

2016

Objazd naukowy śladami żydowskimi po Dolnym Śląsku

W dniach 26-29 maja zorganizowaliśmy w Centrum doroczny naukowy objazd szlakiem żydowskim. Tym razem wybraliśmy się na Dolny Śląsk.

Zaczęliśmy oczywiście od Wrocławia i odwiedzin w Synagodze pod Białym Bocianem. Spotkaliśmy się tam z Janem Kirschenbaumem, który opowiedział o dziejach oraz współczesnym życiu gminy żydowskiej. Potem udaliśmy się na Stary Cmentarz Żydowski przy ulicy Ślężnej, gdzie obejrzeć można monumentalne grobowce i niezwykłe macewy inspirowane różnymi stylami i nurtami sztuki.

Ranek drugiego dnia upłynął nam na zwiedzaniu cmentarza żydowskiego w Legnicy oraz Jawora, gdzie oprócz wspaniałego Kościoła Pokoju znajduje się też średniowieczna synagoga, przemianowana na kaplicę szpitalną pod wezwaniem świętego Wojciecha. Fragmenty IV wiecznej synagogi mogliśmy też obejrzeć w Strzegomiu –budynek w zmienionym kształcie zamieniony został na kościół św. Barbary. Obejrzeliśmy także teren dawnego nazistowskiego obozu koncentracyjnego Gross-Rosen.

Trzeciego dnia spędziliśmy nieco czasu w przepięknej Świdnicy i ruszyliśmy w kierunku Dzierżoniowa, gdzie odnowiona została niedawno jedna z kilku niezniszczonych w trakcie Nocy Kryształowej synagoga, po której oprowadził nas Maciej Kmiecik. Wstąpiliśmy także na dzierżoniowski cmentarz, na którym zachowały się dawne macewy, a także odbywają się pochówki współcześnie. Ten dzień zakończyła krótka wizyta w Kłodzku, gdzie mimo ulewy udało nam się dotrzeć na zamknięty i niewielki cmentarz, a potem zasłużony odpoczynek w Dusznikach Zdrój.

Ostatni dzień naszego objazdu rozpoczęliśmy od ponownej wizyty w Kłodzku i krótkiego spaceru po rynku oraz malowniczym Moście Św. Jana. W poszukiwaniu kolejnej synagogi wyruszyliśmy natomiast do Ziębic, gdzie przy ulicy Wąskiej 11 stoi nieczynny i opuszczony dziś budynek, stworzony w stylu angielskiego neogotyku. W Ziębicach udało nam się znaleźć także oddalony nieco od centrum miasta, położony na pagórku cmentarz żydowski z zachowanymi macewami.

Ostatnim punktem na naszej tegorocznej trasie była Oleśnica, gdzie w budynku dawnej synagogi znajduje się obecnie filia wrocławskiej Parafii Ewangelicko-Augsburskiej oraz zbór Kościoła Zielonoświątkowego. O budynku oraz wiernych opowiadał nam pastor Paweł Cieślar.

Na naszej trasie znalazło się łącznie 14 miejscowości, a historię Żydów zamieszkujących poszczególne miejscowości tradycyjnie już przedstawiali w swoich referatach sami uczestnicy objazdu.

Jeszcze raz dziękujemy wszystkim przedstawicielom instytucji, którzy zgodzili się z nami spotkać w trakcie objazdu oraz umożliwili wstęp do obiektów!

IMG_20160527_110901

2015

Chmielnik i Szydłów

2014

Podkarpackie

2013

Łódź

2012

Łódź i Świętokrzyskie