Kwietniówka w Centrum Kultury Jidysz to alternatywa dla popularnej majówki i nowy cykliczny projekt CKJ – 5 wiosennych wydarzeń wokół kultury żydowskiej! Przygotowaliśmy dla Was: rodzinne warsztaty w terenie, spacer po żydowskiej Ochocie, warsztaty kulinarne, artystyczne i spotkanie w Klubie Książki Jidyszowej Cwiszn Werter.
Pełen program poniżej!
11:00–14:00
Czy wolno zniszczyć kopiec mrówek? Warsztaty rodzinne w terenie
Miejsce: LAS BIELAŃSKI, wejście od strony kładki na Rudawce
Wydarzenie bezpłatne
Zapisy:
Szlojme Giliński był jednym z pierwszych działaczy oświatowych na rzecz świeckiej szkoły żydowskiej z jidysz jako językiem nauczania, a także dyrektorem, słynnego w dwudziestoleciu międzywojennym, Sanatorium Medema w podwarszawskim Miedzeszynie. Podczas wspólnej wyprawy do Lasu Bielańskiego spróbujemy odtworzyć lekcję, którą Szlojme Gliński przeprowadził ze swoimi uczniami. Damy się ponieść fantazji i zobaczymy, jakie pytania, obserwacje i myśli pojawią się w głowach obecnych wśród nas dzieci.
Prowadzenie – Anna Szyba, kulturoznawczyni, tłumaczka, nauczycielka badająca historię szkół CISZO.
Asysta – Zofia Mioduszewska-Wajszczak, koordynatorka klubu Kinderwelt
11:00-13:00
Ochota na wycieczkę – spacer po żydowskiej Ochocie
Prowadzenie: Karolina Szymaniak
Wydarzenie bezpłatne
Zbiórka: Plac Narutowicza (przy dawnym Grzybku (czy też, jak starsi ochocianie pamiętają, przy dawnej toalecie miejskiej), na środku placu, tuż za przystankami tramwajów w stronę Centrum i Okęcia.
Zapisy:
„Hinter Warsze, ek Ochote – a hojf in blote/ Wojnt dort Olke mit der blojer parasolke” – „Gdzieś w Warszawie na Ochocie podwórze w błocie/ Tam mieszka Olke, co ma błękit parasolkę” – pisała w wierszu dla dzieci Kadia Molodowski, jedna z najważniejszych poetek jidysz XX wieku, ikona jidyszowej poezji zaangażowanej i emancypacyjnej.
Ten cytat stał się inspiracją dla wycieczki po jednej z najmniej oczywistych – jeśli chodzi o jidyszowe tropy – dzielnic Warszawy: Ochocie. A okazuje się, że Ochota ma w kulturze jidysz swoje miejsce! Zapraszamy do wspólnego odkrywania jej na nowo – od ochockich historii z czasów powstania styczniowego, spisywanych w jidysz, po historię robotniczej kultury radykalnej. Podczas wycieczki wspólnie przyjrzymy się żydowskiej historii Ochoty i spróbujemy częściowo odtworzyć jej nieoczywistą topografię. Będziemy poruszać się między miejscami związanymi z codziennym życiem, kulturą i działalnością społeczną jej dawnych mieszkańców. W trakcie spaceru:
- poznamy postaci związane z dzielnicą, takie jak Rywkele błąkająca się po ochockich ulicach czy znany restaurator Josek Rawicz,
- poznamy historię biblioteki im. I.L. Pereca i jej członków,
- sprawdzimy, jakie książki czytała jidyszowa Ochota (i poczytamy ich fragmenty – w tłumaczeniu i oryginale),
- opowiemy, gdzie chadzano na wycieczki (a może pójdziemy trochę ich śladem?)
Na końcu spróbujemy stworzyć mały perypatetyczno-czytelniczy performans. To już bli-nejder – nie obiecujemy, wszystko w waszych rękach (czy też nogach 🙂
Dla kogo jest ten spacer? Dla wszystkich zainteresowany kulturą jidysz, historią Warszawy, a w szczególności Ochoty 🙂 Dla tych, którzy lubią czytać miasto przez literaturę i literaturę miastem. Dla tych, którzy lubią spacery widmowe. I dla wszystkich innych też 🙂
Spacer poprowadzi Karolina Szymaniak – ochocianka z urodzenia, jidyszystka, tłumaczka, współpracowniczka CKJ, miłośniczka miejskich historii bizarnych
13:00–17:00
Zielnik Róży Luksemburg – warsztaty dziewiarskie
Koszt: 15 zł
Podczas warsztatów będziemy pracować z wybranymi kartami zielnika Róży Luksemburg – rewolucjonistki i miłośniczki przyrody. Formy, detale i kolory spróbujemy odtworzyć przy pomocy drutów i włóczki. Powstaną małe formy tekstylne – karty dziewiarskiego zielnika. Dowiecie się także jak brzmią nazwy wybranych roślin w jidysz i jakie są ich magiczne moce i właściwości.
Warsztaty otwarte dla wszystkich – niezależnie od poziomu zaawansowania!
Prowadzenie: Ewa Dąbkowska – (ona/jej, 1998, Olsztyn) – dziewiarka, malarka, współzałożycielka kolektywu Grupa Splendor. absolwentka Wydziału Malarstwa ASP w Warszawie (2024). Eksploruje medytacyjność dziewiarstwa, dzierga obrazy z dziesiątek cienkich nici, tworząc kompozycje kształtów, faktur i barw. Jej prace pokazano m.in. na 23. Przeglądzie Sztuki SURVIVAL (2025) czy Women Pulling At The Threads of Social Discourse (2025, US). Została finalistką m.in. LOOSTRO (2025), YTAT (2025), Rybie Oko (2024). Zaproszono ją do udziału w Letniej Szkole ING (2025), rezydencji artystyczno-badawczej Warszawskiego Przeczytać o niej można m.in. w magazynie Vogue Living Polska (1/2026). Otrzymała stypendium KPO dla Kultury 2025.
14:00–17:00
Nowalijki – wiosenny warsztat kulinarny
Koszt: 60zł
Przed CKJ odradzają się już byliny, które posadziliśmy wspólnie jesienią, a w naszej kuchni będą czekać na Was młode owoce i warzywa, z których przygotujemy:
- Wiosenną zupę warzywną ze szparagami
- Pieczone młode marchewki z ostrym sosem zhoug
- Cynamonowe bułeczki z rabarbarem
Warsztaty inspirowane uprawami w Kibucu Grochów – żydowskiej farmie, która funkcjonowała w latach 1919-1942.
Prowadzenie: Aleksandra Jankowska-Głowacka – projektantka mebli, przedmiotów codziennego użytku i aranżacji wystaw. Ukończyła studia na warszawskiej ASP. Uwielbia gotowanie bez pośpiechu i urządzanie uczt dla znajomych.
27 kwietnia 18:30 – 19:30
Cwiszn Werter – Klub Książki Jidyszowej
„Czy należy być tam, gdzie się jest, i tęsknić za tym, gdzie nas nie ma? Czy lepiej udać się tam, gdzie nas nie ma, i tęsknić za tym, gdzie się było?” – niezależnie od wyboru, zapraszamy na kolejne spotkanie Klubu Książki Jidyszowej Cwiszn Werter! Tym razem będziemy omawiać dzieła dwóch żydowskich satyryków pierwszej połowy XX wieku – Mojsze Nadira i Der Tunkelera.
Prowadzenie: Martyna Gabor – absolwentka studiów pierwszego stopnia na kierunku judaistyka na Uniwersytecie Jagiellońskim, członkini Polskiego Towarzystwa Studiów Jidyszystycznych. Z wykształcenia również plastyk i muzyk. Obecnie jej badania skupiają się na twórczości Pereca Markisza.
_______________
Pomysł i koordynacja: Natalia Chmielarz
Dofinansowano ze środków Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji
